منو

سه شنبه, 26 تیر 1397 - Tue 07 17 2018

A+ A A-

حکم شرعی بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) [معاملات]

حکم شرعی "بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ)"

مطابق با فتاوای مراجع معظم تقلید

مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (حفظه الله تعالی):

به طور کلّى بازاریابى شبکه‌اى صورت شرعی ندارد؛ و این قبیل موارد باید بر اساس قوانین مصوّب مجلس شورای اسلامی و مورد تأیید شورای محترم نگهبان باشد؛ و در صورت نبود قانون هم لازم است از طریق مجاری قانونی اقدام شود.

 

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (حفظه الله تعالی):

بسمه تعالی، فعالیّت بازاریابی شبكه ای به نحو مذکور اجازه داده نمی شود ولی در این مسأله می توانید به مجتهد  جامع  الشرایط  دیگر  با رعایت الأعلم فالأعلم  مراجعه نمایید. [1]  و الله العالم.

 

حضرت آیت الله العظمی وحید خراسانی (حفظه الله تعالی):

بازاریابی شبکه ‌ای بنابراحتیاط واجب صحیح نیست، و در این احتیاط واجب نمی‌توانید به کسی دیگر رجوع نمایید. 

  

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (حفظه الله تعالی):

با اهداء سلام و تحیت؛ تنها در صورتی که بازاریابی به صورت شبکه ای و زیر مجموعه ای نباشد و سود حاصله فقط به بازاریاب اول تعلّق گیرد اشکالی ندارد و غیر آن، اشکال دارد.

 البته ممکن است در طرح های جدید، بعضی از اشکالات این کار برطرف شده باشد، ولی هنوز اشکال اصلی که استفاده بازاریاب های بالواسطه می باشد و نوعی اکل مال به باطل است وجود دارد.

 دراین زمینه می توانید به کتاب (بازاریابی شبکه ای یا کلاهبرداری مرموز) که در بخش تألیفات سایت ما زیر شاخه فلسفه احکام مراجعه فرمایید.

سؤال مجدّد از آیت الله مکارم شیرازی:

سلام علیکم: درمورد پرسشی که با کد رهگیری 9306010053 ثبت شده است، به اطّلاع می رساند که مبالغی که به واسطه خریدهای سطوح دیگری به حساب شخص واریز می شود، به عنوان حقّ مدیریت و پی گیری برنامه ها، حضور در جلسات آموزش و خرید و عضوگیری و همچنین پیگیری خرید و ... است که شخص برای شرکت انجام می دهد در واقع این شخص وکیل شرکت در جهت عضو گیری جدید و پی گیری مشکلات آنها و واسطه میان شرکت و خریداران است،دریافت چنین مبلغی که با عنوان حقّ مدیریت آن را می-شناسیم، باز هم اشکال دارد؟

جواب از آیت الله مکارم شیرازی:

با اهداء سلام و تحیت؛ فریب این گونه توجیهات را نباید خورد، اینها صوری است و در واقع عرفاً کاری صورت نمی گیرد تا در مقابل عضو گیری سطوح دیگر مستحقّ دریافت اجرت باشد.

 اگر واقعاً کار مثبتی انجام می شود می تواند در مقابل آن کارها حقّ الزحمه بگیرد.

 

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (حفظه الله تعالی):

بسم الله الرحمن الرحیم، علیکم السلام ورحمه الله. به طور کلّی گرفتن مبلغ مشخّصی در قبال فروش کالا و معرّفی مشتری تحت عنوان جعاله مانعی ندارد، ولی مطالبه وجه در قبال عملکرد افراد بعدی (که توسّط بازاریاب اول معرّفی شده اند) از جانب بازاریاب اول،وجه شرعی ندارد مگر آنکه خود شرکت با میل خود چیزی پرداخت کند. والله العالم.

 

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی (حفظه الله تعالی):

بازار یابی شبکه ای تنها در صورت وجود همه شرائط ذیل جائز است:

1.معامله در آن واقعی و واجد شرائط صحت باشد.

2.سود در مقابل کار حلال مثل معرفی مشتری -ولو با واسطه- پرداخت شود.

3.تمام مراجع قانونی آن را مجاز بدانند.  و در عمل هم شرکت، قوانین را رعایت کند.

4.فاقد هرگونه مفسده اقتصادی باشد. لذا بازاریابی شبکه ای اگر شبیه معاملات شرکت های هرمی مانند گلدکوئیست باشد اشکال دارد.

با توجه به توضیحات فوق، شاید مورد کمی از شرکت های این چنینی پیدا شود که ضوابط فوق در مورد آنها موجود باشد لذا توصیه اکید می شود، حتی در فرض جواز هم از چنین معاملاتی اجتناب شود بنا بر این، احتیاط در ترک است.

 

حضرت آیت الله العظمی مدرسی (حفظه الله تعالی):

بسم الله الرحمن الرحیم، سلام علیكم.

اخذ اجرت در برابر تبلیغ و بازاریابى براى كالاهایى كه اشكال شرعی ندارد، بلا مانع است به شرط آن كه محور كار عقد بیع و شراء باشد. موفق باشید

 

حضرت آیت الله العظمی علوی گرگانی (حفظه الله تعالی):

بسمه تعالی، شرایط و قوانینی که در مملکت برای فعالیّت های بازاریابی شبکه ای قرار داده شده است بسیار خوب است و موارد مختلفی از نگرانی های علما را برطرف کرده است، امّا باید به یک نکته توحّه کامل داشت و آن این است که  از نظر شرع مقدس هر پولی که ردّ و بدل می¬شود یا باید در مقابل کارو عملی باشد که دارای ارزش مادی و قابل احترام باشد و یا در مقابل تحویل کالا و یا خدمات باشد که در قالب عقد شرعی و بر اساس دستورات دینی باشد، و بر همین اساس در فعالیت های بازاریابی چنانچه در مقابل فروش کالا و یا آموزش و یا کلّاً هر عملی که در نزد عرف دارای ارزش مادی است و برای ان پول داده می شود، پولی دریافت شود و همچنین در راستای قوانین شرعی و مملکتی باشد این ردّ وبدل شدن پول مانعی ندارد، امّا اگر این عمل بدون انجام یکی از کارهای ذکر شده باشد این عمل حرام است،و لذا در فعالیّت های شبکه ای هرمی در مرحله اول فرد به واسطه معرّفی نفر دیگر پورسانتی را دریافت می کند که این موضوع مانعی ندارد امّا فرد دوم هم چنانچه فرد سومی را معرّفی کند باز به شخص اول پورسانتی داده می شود که این پورسانت بدون انجام فعالیت خاصی توسّط فرد اول است و حرام می باشد، حال با این مقدّمه در مورد شبکه های بازریابی هم اگر به ازای فروش هر کالا و یا آموزش و یا فعالیت دارای ارزش مادی پولی به این بازاریاب داده شود مانعی ندارد، امّا اگر در مراحل بعدی افراد زیر شاخه بازریابی کنند امّا به این فرد اول هم پولی داده شود حرام است با این مقدّمه به جواب سؤوالات شما می پردازیم س1.چنانچه فرد بازاریاب سود خود را بواسطه هر عمل بازاریابی دریافت کند حلال است امّا اگر نحوه آن مثل بازاریابی هرمی باشد که توضیح داده شد حرام است. [2]

 

استاد، در جمع دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد، سخنرانی با موضوع بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ) به همراه پرسش و پاسخ دانشجویان داشته اند که میتوانید برای اطلاع از احکام مربوط به آن موارد ذیل را انتخاب نمایید.

 برای اطلاع از "حکم شرعی و نظر مراجع تقلید درباره بازاریابی شبکه ای"  اینجا را کلیک نمایید.

برای اطلاع از "آسیب های بازاریابی شبکه ای (نتورک مارکتینگ)"  اینجا را کلیک نمایید.

برای اطلاع از "بازاریابی شبکه ای و تفاوت آن با شبکه هرمی"  اینجا را کلیک نمایید.

برای اطلاع از مجموع مباحث فوق (تمام جلسه سخنرانی استاد به غیر از پرسش و پاسخ ها)  اینجا را کلیک نمایید.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] مراد از رعایت الأعلم فالأعلم یعنی مكلّف بايد مجتهدی را برای رجوع انتخاب نمايد كه هم رتبه مرجع تقليد فرد از نظر علمی باشد و در صورتی كه مجتهد مساوی يافت نشد به مجتهدی كه از نظر علمی از مرجع تقليد خودش پايين­تر و از ساير مجتهدان بالاتر است مراجعه كرده و از او تقليد نمايد.

[2] پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، بخش استفتائات، كدپیگیری  6f3c4b79c88b8463832ca20d51e905f9 سایت استانها، ویژه نمایندگان، بخش سوالات نمایندگی ها ، شماره استفتاء: 512685  و شماره:  543367   و شماره: 605037–    سایت رسمی مراجع معظم تقلید – استفتاء خصوصی مکتوب از مراجع معظم تقلید – استفتائات موجود در آرشیو دفتر